ตัวชี้วัด 17. ร้อยละของ รพ.สต./ศสม. ที่ให้บริการสุขภาพช่องปากที่มีคุณภาพ (ในยุทธ์พัฒนาคุณภาพบริการ)

เป้าหมายร้อยละ ๔๕ ที่ต้องมีทันตาประจำหรือทันตบุคลากรหมุนเวียนอย่างน้อยสัปดาห์ละ ๒ วัน

ซึ่งทันตาประจำจะมีจบในช่วงเมษาพฤษภา ๕๖ ส่วนหมุนในที่นี้ไม่ใช่หมุนเวียนทันตาแต่หมุนทันตแพทย์ร่วมด้วย
ทั้งนี้ในหลายรพ.มีทันตบุคลากรเกินจำนวนunit มาก ทำให้เกิดภาพ บริหารไม่มีประสิทธิภาพ ผลงานผลิตภาพต่ำ
ในปี ๕๗ ถ้าเป็นไปได้คือหมุนเวียนขยายงานบริการพื้นฐาน และ เฉพาะทาง ส่วนงานส่งเสริมป้องกันอาจจะขยายและพัฒนาศักยภาพเจ้าหน้าที่ รพ.สต.ต่อไป
ขณะนี้กำลังวิเคราะห์จำนวนทพ. ทภ. และจำนวน unit ราย CUP ว่าจะมีปัญหาสักกี่จังหวัด ซึ่ง KPI นี้เป็นภาพกระทรวง
บางจังหวัดทำไม่ถึง บางจังหวัดทำได้มาก รวมแล้วได้ ร้อยละ ๔๕ และจนถึงปี ๒๕๖๐ จะเป็นร้อยละ ๕๕
ในส่วนปัญหาอุปสรรคต้องสรุปเสนอผู้บริหาร ให้ทรัพยากรอย่างพอเพียงแก่เรา แต่ในหลายจังหวัดผู้ตรวจเห็นว่าการบริหารทันตบุคลากรไม่เต็มศักยภาพ มีคนมาก unit ขาดก็ต้องจัดบริการหมุนเวียนโดยทันตาและทันตแพทย์ และเมื่อได้ผลงานไม่ว่าที่ไหนต้องป้อนข้อมูลในแฟ้ม ๒๑/๔๓ ไม่ใช่ทำงานโดยไม่รายงาน

กรอบกิจกรรมบริการ มีหลายท่านให้ความเห็นว่า รายการบริการควรเป็นบริการที่เจ้าหน้าที่ทำเอง เป็นบริการพื้นฐานขั้นต่ำ ซึ่งกิจกรรมควรลงตัวปฏิบัติ ทำได้จริงในรพ.สต.
ส่วนบริการขั้นสูงไปทำในโรงพยาบาล และ คำอธิบายควรกว้าง ยืดหยุ่น ดังนั้นจึงได้ปรับใหม่ดังนี้ ทุกกิจกรรมงานแต่ละพื้นที่กำหนดเป้าหมายร้อยละเองตามสภาพ เพื่อขับเคลื่อนการปัญหาในแต่ละกลุ่ม
ในส่วนที่ CUP สนับสนุนรพ.สต. และ การพัฒนาแกนนำอสม./อสม.เชี่ยวชาญ จะอยู่ในแผน เขต จังหวัด อำเภอ ถ้าจะวัดประสิทธิภาพหรือ คุณภาพการดำเนินการ ในส่วนบริหารจัดการหรือสนับสนุน เป็นประเด็นที่ทีมพื้นที่หารือ กำหนดตัวชี้วัดให้สอดคล้องบริบทกันเองในแต่ละเขต
เวลาตรวจราชการ ดูทั้งระบบบริหารจัดการ การสนับสนุน และ การจัดบริการใน CUP และ รพ.สต. กิจกรรมบริการสุขภาพช่องปากที่มีคุณภาพในกลุ่มเป้าหมายต่างๆ ของรพ.สต.ตามเกณฑ์ คือ

คลินิกฝากครรภ์ (ANC)
1. การตรวจสุขภาพช่องปากอย่างน้อย 1 ครั้ง
2. บริการขูดหินน้ำลายและทำความสะอาดฟันในรายที่จำเป็น

คลินิกส่งเสริมสุขภาพเด็กดี (WCC)
1. สนับสนุนแปรงสีฟันและยาสีฟันให้กับเด็ก
2. มีการตรวจช่องปาก ความสะอาด และประเมินความเสี่ยงต่อโรคฟันผุของเด็ก
3. การฝึกพ่อแม่/ผู้ดูแลเด็กแปรงฟันแบบลงมือปฏิบัติ
4. มีระบบเฝ้าระวัง ติดตาม ดูแลต่อเนื่องในเด็กกลุ่มเสี่ยง (คือ เด็กที่ฟันไม่สะอาด/ฟันมีรอยขาวขุ่น/มีฟันผุ)
5. เด็กที่มีภาวะเสี่ยงให้บริการฟลูออไรด์วาร์นิชทุก 6 เดือน

ศูนย์เด็กเล็ก
๑. เด็กทุกคนได้รับการตรวจสุขภาพช่องปาก โดยทันตบุคลากรหรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ภาคเรียนละ 1 ครั้ง และ แจ้งผลการตรวจให้กับพ่อแม่หรือผู้ปกครองพร้อมทั้งให้คำแนะนำ
๒. เด็กกลุ่มเสี่ยงได้รับการทาฟลูออไรด์วานิช/ตรวจฟันผุ ภาคเรียนละ 1 ครั้ง โดยทันตบุคลากร
๓. สนับสนุนในศูนย์เด็กจัดกิจกรรมแปรงฟันหลังอาหารกลางวัน ๔. สนับสนุนแก้วน้ำและแปรงสีฟันให้เด็กทุกคนอย่างน้อยภาคเรียนละ 1 ครั้ง ตัดออก เป็นหน้าที่ท้องถิ่น
๕. สนับสนุนให้ครูผู้ดูแลเด็กตรวจความสะอาดในการแปรงฟันของเด็ก และ จัดการด้านอาหารและอาหารว่างให้เอื้อต่อสุขภาพช่องปากที่ดี

โรงเรียนประถมศึกษา
๑. การตรวจสุขภาพช่องปากนักเรียนประถมศึกษาทุกคนปีละ 1 ครั้ง
๒. ให้บริการเคลือบหลุมร่องฟันกรามแท้ซี่ที่ ๑ เด็กนักเรียนประถมศึกษา
๓. การให้บริการทันตกรรมแก่นักเรียนประถมศึกษาตามความจำเป็น
๔. สนับสนุนให้โรงเรียนจัดกิจกรรมให้เด็กแปรงฟันหลังอาหารกลางวันอย่างถูกต้องทุกวันที่โรงเรียน
๕. สนับสนุนให้โรงเรียนจัดกิจกรรมด้านอาหารและอาหารว่างให้เอื้อต่อสุขภาพช่องปากที่ดี

กลุ่มผู้สูงอายุ
๑. การตรวจสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายปีละ 1 ครั้ง
๒. จัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากในผู้สูงอายุในชมรม
๓. ให้บริการฟลูออไรด์วานิชป้องกันรากฟันผุ และ การทำความสะอาดฟัน ทำเฉพาะรพ.สต.ที่มีความพร้อม

กลุ่มผู้ป่วยเบาหวานและความดัน ทำเฉพาะรพ.สต.ที่มีความพร้อม
๑. การตรวจสุขภาพช่องปากผู้ป่วยในคลินิกเบาหวานและความดันปีละ 1 ครั้ง
๒. จัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากในผู้ป่วยเบาหวานและความดัน สรุปว่า ๑๙ กิจกรรมเป็นกิจกรรมพื้นฐานขั้นต่ำ ที่พื้นที่ไปกำหนดเป้าหมายร้อยละตามบริบท กิจกรรมสีเหลือง
๓ ข้อ ทำเฉพาะรพ.สต.ที่มีความพร้อม ดังนั้นสีเหลืองไม่อยู่ใน template ส่วนร้อยละเด็ก ๓ ปีฟันผุไม่เกินร้อยละ..... ให้แต่ละเขต defend ผู้ตรวจเองคะ ดูข้อมูลแล้วหลายเขตน่าจะเสนอได้เพราะมีปัญหาชัดเจน